Fırat Nehri kıyısındaki diğer bir kent olan Birecik’de hem doğası, hem tarihi ile son derece önemli ve ilgi çekicidir. Tarihi kalesi, camileri, medreseleri ve hamamları ve kelaynak kuşlarıyla pek çok ziyaretçisi olan kent, bölgede ziyaret edilmesi gereken bir yerdir.

Denizden 450 m yüksekte olsa da Fırat Nehri kıyısındaki Halfeti, Urfa il merkezine 121 km uzaklıktadır.  Urfa’nın kadim ilçelerinden Halfeti’nin MÖ 855 yılında Asur kralı III. Şalmanezer tarafından Şitamrat adıyla kurulmuştur.  Daha sonra kentte Anadolu tarihine dam vuran uluslar Hitit, Asur, Med, Pers, Helen- Makedon, Roma, Bizans, Selevkos, Part, Ermeni ve kente Urima diyen Yunanlılar

Harran’a 53 km, Soğmatar Antik Kenti’ne 15 km uzaklıktaki mağaraların tarihi MÖ 2000 yıllarına gitmektedir. Roma Döneminde inşa edildiği düşünülen Bazda Mağaraları, yüzlerce yıl taşların kesilmesiyle oluşmuştur.  İçinde çok sayıda meydan, tünel ve galeri olan mağaraların bazı yerleri 10-15 m yükseklikte, iki katlı oyulmuştur.

Harran’a 20 km uzaklıkta, Göktaş Köyü’ndeki Han El Barur Kervansarayı, Bağdat Kervan Yolu üzerinde 1228 yılında Eyyubiller döneminde yapılmıştır. Anadolu’da ticaret yolu üzerinde yapılan çok sayıdaki hanlardan biri olan Han El Barur da tipik han mimarisi özelliklerine (insanlar, mallar ve hayvanlar için odalar, eyvanlar, portal, mescid, mutfak vb.) bağlı kalınarak inşa edilmiştir.  Kare planlı, düzgün

Tektek Dağları Milli Park’ı içinde yer alan  Soğmatar Antik Kenti’ne 11 km uzaklıktaki mağaraların pagan dönemde de kullanıldığı varsayılsa da özellikle Hristiyanlığın ilk yıllarında kullanıldığını kanıtlayan mimari kalıntılar bulunmaktadır.  Ayrıca köy içindeki tepede üç katlı kesme taştan yapılan saray ve manastır kalıntıları da bulunmaktadır.

Harran’a 53 km,  Soğmatar Antik Kenti’ne 16 km uzaklıktaki Şuayb Antik Kenti, Tektek Dağları Milli Park’ı içinde yer almaktadır.  Tarihi pagan dönemine kadar giden kentin bugün görülebilen kalıntıları genellikle daha sonraki dönemlere aittir.  Etrafı surlarla çevrili kentte Roma Dönemi ve sonrasına ait özellikle  3. yy. ve 4. yy. kesme taş kaya mezarları, agora, hamam, duvar

Harran’a 53 km, Şuayb Antik Kenti’ne 16 km uzaklıktaki Soğmatar Antik Kenti, Tektek Dağları Milli Park’ı içinde yer almaktadır.  Antik kentin tarihi Urfa Bölgesi’nde hüküm süren Sabii inancı (Ay, Güneş ve gezegenlerin kutsal sayılması)  üzerine Hıristiyanlığı ilk kabul eden 2. yy. ve 3. yy. Abgar Krallığı döneminde kurulmuştur. Asur ve Babil temelli gezegenlere tapan putperestlik

Şanlıurfa iline bağlı Tektek Dağları, 19 bin 335 hektarlık alanıyla içinde barındırdığı antik kentlerle –Şuayip Antik Kenti, Soğmatar Harabeleri ve Senem Mağarası- 2007 yılında milli park ilan edilmiştir.  Doğasının çeşitliliği ve tarihi değeri sayesinde çok sayıda ziyaretçisi olan Tektek Dağları’nda melengiç, peygamber çiçeği, gelincik, kekik, sütleğen, papatya ve köygöçüren gibi bitkilerine rastlanmaktadır.  Ayrıca dağlar ceylan,

Binlerce yıl öncesinde bindirme tek­niğiyle yapılmış, külah biçimindeki konik kubbeli genellikle tek katlı evler, Harran’nın bugün en büyük simgelerinden biridir. Malzemesi toprak olan kerpiç bloklardan yapılan evlerin yazın serin kışın sıcak olması doğayla uyumunu göstermektedir. Halen kullanılan 1979 yılında kaynaklarda geçen 960 adet kubbeli ev yine aynı yıl arkeolojik ve kentsel sit alanı içine alınmıştır. 

(584-644) Hz. Ömer zamanında, 640 yılında İyaz Ganem’in aldığı Harran’a İslami eserler de yapılmaya başlanmıştır. Daha sonra başkent yaptığı Harran’a 10 milyon dirhem harcayarak saray yaptıran, tarımı destekleyen Emevi (744-750) Emevi Sultanı II. Mervan da Ulu Cami’yi yenilmiş ve su kanalları yaptırmıştır. Bu süreci 750 Abbasiler de devam ettirmiş, 1127 yılında Selahaddin Eyyûbi zamanında kente