Silvan- Malabadi Köprüsü
İl merkezinde 96 km uzaklıkta, Silvan’ın 22 km doğusunda, Batman- Diyarbakır arasında Batman Çayı üzerindeki köprüyü ilk inşa edenler Mervaniler olsa da onarımlarla bugünkü haline getiren 1147-1148 Artuklu Timurtaş Bin İlgazi’dir.
Ayasosfya’nın kubbesini içine alacak kadar büyük, dünyadaki en büyük taş köprüsü yine dünyada en geniş kemere sahip köprünün üç farklı bölümü bulunmaktadır.
İki yanında yolcular için barınakları bulunan, 150 m uzunluğunda, 7 m genişliğindeki Malabadi Köprüsü’nün su seviyesi kilit taşına kadar 20 m yüksekliğe ulaşabilmektedir.
Malabadi Köprüsü, yapıldığı dönemler göz önüne alınacak olursa tam bir mühendislik harikası kabul edilmektedir.
Mostar Köprüsü’ne çok bezetilen tek kemerli köprüye iki taraftan girilmektedir.
İnsanların ihtiyaçlarını karşılayabileceği odala bulunan köprü, son derece ilgi çekici ve özgün bir yapıdır. Köprü Evliya çelebiye göre; Abbasiler zamanında zengin bir tüccar tarafından yapılmıştır.
Silvan ve Hasuni Mağara Kenti
Silvan, 40 Hıristiyan azizden dolayı Azizler Kenti konakları ve surlarının çokluğu nedeniyle de Beyler Kenti olarak da anılmaktadır.
İran Hükümdarı, II. Şapur’un öldürttüğü 40 azizin kemikleri Süryani din ve tıp adamı 5. yy. da Mar Marutha tarafından getirilerek törenle kalenin kemerlerine gömüldüğü için kent, Bizans zamanında Matryropolis- Şehitler Kenti– olarak da anılmıştır.
Kenti birbirine bağlayan labirentler ve koridorlardan oluşan toplam 300 mağara odalı Hasuni, dünyadaki en büyük mağaralar topluluğu olarak kabul edilmektedir.
Hıristiyanlığın yayılma dönemi ve ortaçağda önemli bir yerleşim yeri olarak kullanılan mağaraların içinde çok sayıdaki kanal, sarnıç, hamam, kilise, dokuma atölyeleri ve merdivenler kayalar düzleştirilerek meydana getirilmişlerdir.
Mağaradan kentin en üst kısmında yine kayaya son derece muntazam oyularak yapılan sunağa merdivenlerle ulaşılabilmektedir.
Silvan- Ulu (Selahaddin Eyyubi) Cami
Bölgenin en eski ve büyük camilerinden biri olan Ulu Cami, eski bir Bizans bazilikasının sütunları toplanarak, 1031 yılında Mervaniler tarafından inşa edilmiştir.
Daha sonra 1152-1157 yılında, Eyyübiler zamanında onarılan ve mihrap eklenen içi dini motiflerle bezeli cami Artuklular döneminde de çeşitli eklemelerle genişletilmiştir.
Yapıldığı günden beri ihtişamı, mimarisi, özellikle kapı süslemeleri ile görenleri büyüleyen cami zaman zaman geçirdiği onarımlarla hala kullanılabilir durumdadır.
Silvan -Kalesi ve Burçlar
Evli Beden Caddesi’nde, dolgu sitemiyle yapılan dünyanın tek kalesi olan Silvan Kalesi ile burçlarının ilk yapım tarihi MÖ 80 Ermeni Tiğran Krallığı dönemine kadar gitmektedir.
Bizans dönemi, I. Justinianus zamanında genişletilerek onarılan yapılar bugünkü halleriyle bölgenin en önemli garnizonlarından biri olmuştur.
Bölgenin doğal, kalker taşından, kare planlı olarak inşa edilen kale, içkale ve dış surlardan meydana gelmektedir.
Daha sonra bölgede yaşayan Hamdani, Mervani, Artuklu ve Eyyubiler kendi ihtiyaçlarına göre dönemin mimari özellikleriyle ekleme ve onarımlarla kale ve burçların kuzey- güney 500 m, doğu-batı 600 m’lik bir alan ile surların uzunluğu 2200 m çıkarmışlardır.
Dördü güney, ikisi kuzey, ikisi batı, biri de doğu yönünde dokuz kapısı-Meyhane Kapısı, Boşat Kapısı, Kulfa Kapısı, Aşağı Mahalle Kapısı, Burcu Şah Kapısı ve Diyarbakır Kapısı-, 50 adet burcu bulunan yapının yüksekliği 25 m dir.
Silvan -Boşat Kalesi
Boyunlu Köyü’ndeki kalenin üzerindeki I. Ardeşir’e ait kabartmadan tarihi MS 226 – 395 olduğu anlaşılmaktadır. Kabartmada at üzerindeki I. Ardeşir’in arkasında ayakta duran bir insan figürü yer almaktadır.Yapıldığı dönemde kentle beraber önemli bir merkez olan Boşat Kalesi, Roma ve Sasaniler döneminde de kullanılmıştır.
Silvan- Zembilfroş Burcu
Kentin en bilinen yapılarından kendini çok seven engin ve evli kadının aşkını reddeden Zembilfroş’dan alınan alan burç, Silvan Kalesi’nin kuzeydoğusunda ve 2.4. yy. dönemin burç mimarisi özelliği göstermektedir.
Silvan -Karabehlül Bey Cami
İlçemerkezinde, Karabehlül Bey Caddesinde yer alan Cami, Mervani Şehir mezarlığına bitişik konumdadır. Ulu Cami’ nin 500 m kuzeyinde yer alan Karabehlül Bey Cami, 16. yy. Silvanlı Şeyh Ahmetzade Elvend Bey’in oğlu Karabehlül Bey tarafından dönem mimari ve süsleme özelliklerine uygun olarak yaptırılmıştır.
Silvan -Kırık (Eyyübiler Cami) – Kot Minare
Eyyubiler dönemine ait cami ve minare 1199 – 1244 yılları arasında yapılmıştır.
Silvan’ın güneydoğusunda bulunan yapılar dönem mimari ve süsleme özelliklerini göstermektedir.
Zamanla harap olan yapının en ilgi çeken yeri, kare planlı, 5 katlı, 35 m yüksekliğinde etrafı yazıtlarala bezeli minaresidir.
Şerefesi olmadığı için halk arasında 5 m yüksekliğinde denilen minarenin bu yapılarda pek görülmeyen en üstüne eklenen pencere son derece dikkat çekicidir.
ilginç bir enin en üstünde genelde e
Silvan -Hasuni Mağaraları
Torosların güneydoğusundaki mağaralar, Silvan’a 5 km uzaklıkta, Bahçe Köyü sınırlarında yer almaktadır. İçinde işlenmeye elverişli kalker oluşumları bulunan 300 mağara birbirlerine koridorlarla bağlıdır. Bölge ve ülke için son derece özel ve önemli doğal oluşmuş mağaralar, ilk Hıristiyanlar tarafından yerleşim yeri, korunma ve ibadet mekanları olarak da kullanılmış. Daha sonra mağaralar Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından arkeolojik sit alanı olarak ilan edilmiştir.
Ayrıca Diyarbakır’a 80-88 km uzaklıkta, tarihi MÖ 700 yıllarına giden ki Silvan’da diğer görülmesi gereken yerler; Arslanlı, Mervani, Eyyubi, Artuklu burçları, Behlül Bey Cami, eski Keldani Kilisesi (Belediye Cami), Kulfa Kapı da gezilmesi gereken tarihi yapılardır.