Ulu Cami
İl merkezinde yer alan cami ilk defa 1506-1515 yılları arasında Dulkadiroğulları zamanında dönem cami mimari özelliğine bağlı kalınarak inşa edilmiştir.
Ancak zamanla geçirdiği depremlerle onarımlar görmüş ve son şeklini 1865 (1863) yılında almış iken 2023 depremiyle tekrar büyük bir yıkıma uğramıştır.
Caminin halen onarım görmektedir.
Kab Cami
Adıyaman merkezinde yer alan cami Osmanlı döneminde 1768 yılında yaptırılmıştır. Osmanlı mimarisinde sık kullanılan tek kubbeli camilerdendir.
Zamanla harap duruma düşen cami, kapı girişindeki kitabeye göre 1923 yılında onarılmıştır. Bölgedeki tek düzgün kesme taştan yapılan caminin iki mihrabiyesi (hutbe okunan basamaklı bölüm) vardır.
Üzerini örten ahşap kubbe bağdadi sıvalıdır. Son cemaat yerinin tavanı ahşaptan ve düz olarak dizayn edilmiştir. Cami düzgün kesme taş mukarnas kavsaralı (giriş kapısı üzerindeki iç bükey kabartmalar ile bezeli kısım) mihrabı kıble duvarındadır.
Mihraba dik dörtgen planlı harimi olan yapının minberi ceviz ağacından yapılmıştır. Caminin bağımsız kare kaideli, silindir gövdeli minaresi tek şerefelidir.
Cepheleri sade görünüşe sahip olan cami, son olarak onarımı 2010 yılında geçirmiştir.
Yapının yanında bir de yazlık cami bulunmaktadır.
2023 yılında meydana gelen depremde de hasar görmüştür.
Eskisaray Cami
İl merkezi, Gölbaşı caddesi, Eskisaray mahallesindeki cami, Adıyaman Höyüğü’nün kuzeybatı cepheindedir.
1638 yılında İbrahim Paşa yaptıran cami, çeşitli defalar (1967, 1992) onarıldığı için orijinalliğini büyük ölçüde yitirmiştir.
İki girişli, 14×14 m ölçülerinde kare planlı caminin sade mimarine karşın ildeki en süslü mihraba sahiptir. Yarım silindir taş mihrabın nişi mukarnaslıdır. Doğu -batı yönündeki pencerelerin kot farkı dikkat çekicidir.
Kıble duvarı taş olan caminin tavanı ahşaptan yapılmıştır. Caminin tek şerefeli özgün bir minaresi bulunmaktadır.
Yenipınar Cami
Adıyaman merkezi, Yenipınar mahallesinde, düz bir alana inşa edilen caminin kitabesinde yapı Hacı Mahmut tarafından 1720 tarihinde yaptırılmıştır.
Dönemin cami mimari özelliğine göre inşa edilen cami zamanla harap duruma düştüğü için onarımlar geçirmiş ve orijnalliğini büyük ölçüde yitirmiştir. Cami hâlâ yeni bir onarım aşamasındadır.
Musalla Cami
İl merkezindeki caminin yapım tarihi bilinmemekle birlikte mimarisi, planı ve yapım özelliklerine bakılarak 17. veya 18. yy. yapısı olduğu düşünülmektedir.
Yapımında düzgün kesme taş kullanılan caminin geniş bir avlusu bulunmaktadır. Bu avluya açılan sivri kemerli beş gözlü cemaat yerine bitişik üç sıra mukarnaslı, tek şerefeli minaresinin silindir petek ve külahı dikkat çekmektedir.
Üç bölümlü hariminin ortasını kubbe, diğer kısımlarını da çapraz tonozlar örtmektedir.
Caminin kıble duvarına bitişik sivri kemerli mukarnas kavsaralı mihrabı iki sütunçeye oturmaktadır. Yapının taş minberi ise mihraba oldukça yakın yapılmıştır.
Mor Petrus Ve Mor Paulus- St. Paul Kilisesi
Süryanice Hesno d’Mansur denilen Adıyaman merkezi, Mara mahallesinde yer alan ve Süryani cemaat tarafından ibadet edilen kilisenin 4. ya da 5. yy.’da yapıldığı belirlenmiştir.
Kurulumu doğu-batı yönlü, batısında ahşap narteksli, üç nefli bazilikal planlı kilisenin apsis sunağı 1890 yılında Urfalı Süryani ustalar tarafından yapılmıştır.
Kilise Urfalı taş ve ahşap ustaları tarafından yapıldığı için Urfa’daki Süryani kiliselerine benzemektedir.
Giriş kapısındaki Süryanice yazıtlara göre kilise, 1888, 1905 ve 1953 yıllarında onarım görmüştür.
Kilisenin yakınında Süryani Kadim Mezarlığı bulunmaktadır.
Abuzer Gaffari Türbesi
Adıyaman’a 5 km uzaklıkta, Ziyaret Köyü’ndeki türbenin IV. Murat’ın Bağdat seferinden dönerken yaptırdığı söylenir.
Sahabelerden olduğuna ve savaşırken öldüğüne inanılan Abuzer Gaffari’nin türbesi, çevre halkı ve inananlar tarafından sıklıkla ziyaret edilen bir dini mekandır.
Tut Ulu Cami
Adıyaman merkeze yaklaşık 40 km uzaklıktaki Tut ilçesinde yer alan Ulu Cami, düzgün kesme taştan yapılan minaresindeki kitabeye göre 1736-1737 yıllarında yapılmıştır.
Genelinde de düzgün kesme taşın kullanıldığı görülen caminin iki kemerli son cemaat yeri dikkat çekicidir.
Düz dam ve sac ile örtülü caminin içinde dörtgen ayaklarla sütunların taşıdığı üç sıra kemerli bir yapı onun üzerinde de ahşap tavan kaplaması görülmektedir.
Bu cami de gerek depremler, gerek kullanımlarla oldukça yıprandığı ve onarımlarda dönem özelliğini yitirdiği göze bakmaktadır.
Gerger- Üzeyir Peygamber Türbesi
İl merkezine yaklaşık 100 km uzaklıktaki Gerger ilçesinde yer alan türbe aynı adla anılan caminin yakınındadır. Türbe, çevre halkı ve inananlar tarafından sıklıkla ziyaret edilen bir dini mekandır.
Kur’an-ı Kerim’de de adı geçen, meleğin sunduğu tastaki suyu içince Tevrat bilgisine sahip olduğuna inanıldığı için özellikle İsrailoğulları tarafından peygamber gibi görülen (Ezra) Üzeyir’den Kur’an’da ”Şüphesiz Allah’ın her şeye kadir olduğunu bilmeliyim’ dedi.” (Bakara, 2/259).bahsedilmektedir.