Kimler tarafından ve ne zaman kurulduğu konusu tam netliğe kavuşamasa da antik yazar Apollodors’a göre ; Suriye’den gelen Sandokos tarafından kurulan kent, MÖ 2000 Luvi-Hitit tanrısı Şanta ile özdeş sayılmıştır.
Tarsus’unda kurucusu ve baş tanrısı olan Sandon/Sandan kültünün MÖ 1000 yılına kadar bölgede devam ettiği düşünülmektedir.
Ancak yapılan kazılar sonucu kentin MÖ 8. yy. veya 7. yy.’da kurulmuş olabileceği de varsayılmaktadır. Ancak Kelenderis’e ait en eski buluntular MÖ 6. yy. da mozaikleri ve MÖ 5. yy. sikkelerdir.
Doğal ve korunaklı bölgenin en elverişli ticari limanına sahip Kelenderis, Kıbrıs’a da oldukça yakındır. P.Mela’ya göre Samoslular (Sisam) tarafından kolonize edilen Kelenderis’i daha sonra İonlar, Nagidos (Paşabeleni- Bozyazı) ile birlikte Batı Anadolu’nun en önemli ticaret kapısı yapmışlardır.
En parlak dönemini MÖ 5. ve MÖ 4. yy. arasında yaşayan kent, Atina’da Perslere karşı kurulan ticari örgüt Attik-Delos Deniz Birliği’nin doğudaki üyesiydi.
Özellikle deniz ticareti sayesinde uzun zaman varsıl günler yaşayan, doğu ile batının kesişim limanı Kelenderis’in Helenistik Dönem’de Mısır’daki Ptolamios Krallığı ile de ilişki içinde olduğu saptanmıştır.
MÖ 1. yy.’ da artan korsan saldırılarının tüm bölgeyi olduğu gibi Kelenderis’i de yıprattığı bilinmektedir. Roma Dönemi’nde bölgede yapılan korsanları temizleme faaliyetlerine destek veren Kelenderis, bu süreçte ikinci parlak günlerine kavuşmuştur.
Kelenderis’e yakın MÖ 5000 yıllarına tarihlenen Gilindere Mağarası son yıllarda bölgenin en önemli turizm yerlerinden biri olmuştur. Mağara, içinde çok sayıda eşsiz görünümlü sarkıt, dikit, sütun, perde damlataşları, akma taşları ve mağara iğneleri barındırmaktadır. Uzunluğu 555 m, genişliği 100 m olan mağaranın tavan yüksekliği ve 18 m civarındadır.
Galerileri, odaları ve salonlarıyla dikkat çeken Gilindere Mağarası’nın sonunda 18-30 genişlikte, 140 m uzunlukta, 5-47 m derinlikte ve tavanı 35-40 m yükseklikte olan bir de göl bulunmaktadır.
Kazılarda ele geçen buluntular Anamur ve Silifke Müzelerinde sergilenmektedir.